ZNAČAJ ZAŠTITE SLIVA I KANJONA RIJEKE TARE

Sliv rijeke Tare sa grandioznim kanjonima je najzanimljiviji fenomen prirode u Crnoj Gori, Balkanskom poluostrvu, a svakako jedan od značajnijih u Evropi, pa i šire. Kanjon rijeke Tare je po dubini drugi u svijetu iza kanjona Kolorado i njegove strane prelaze i preko 1300 m iznad bistre vode plahovite rijeke. Veoma je interesantna sa naučnog stanovišta jer predstavlja značajan refugijum sa brojnim endemičnim i rijetkim vrstama živog svijeta i veoma interesantnim bogatstvom svih prirodnih elemenata. Predstavlja najživopisniji dio NP „Durmitor“ a zbog svojih izvornih i univerzalnih prirodnih vrijednosti upisana je u mrežu svjetskih rezervata biosfere. Predstavlja kraljicu evropskih rijeka i sa pravom je zovu „Suza Evrope“.

Kanjon rijeke Tare - Tmora


Osnovne karakteristike sliva i kanjona rijeke Tare

Sliv rijeke Tare nesumljivo po svojim prirodnim vrijednostima prednjači u Evropi pa i u svijetu od ostalih objekata ove vrste u svojoj kategoriji. Njenu vrijednost su uočili stranci a zatim i najpoznata imena jugoslovenske nauke i struke i Tara je odavno dostigla glas evropske i svjetske vrijednosti. Tara je svakako zbog svoje prirodne ali i ukupne kulturne vrijednosti ne samo ponos Crne Gore nego i mnogo šire od toga. Proći njenom dolinom nezaboravan je doživljaj. Takvu impresiju mogu da dožive mnogo više stranci nego ljudi naši ljudi, jer su obilazeći svijet, samo jednom doživjeli majstorstvo vajara – prirode u ljutom kamenu divljih kanjonskih litica. Njenu pravu vrijednost i veličinu znaju cijeniti samo oni koji su je vječno svijetom tražili da bi je možda jednom u životu doživjeli.

Nije nikakvo čudo što se ćudima, izvornosti i atraktivnošću prirode Tare oduševljavaju i stari i mladi, umjetnici, muzičari, pjesnici, sportisti, političari, planinari, avanturisti, fotografi, kao i istraživači iz svih oblasti nauke (geolozi, hidrolozi, geografi, speleolozi, fioristi, faunisti, mikolozi, šumarski stručnjaci, kulturolozi, medicinari, ekolozi, turizmolozi i dr.).

Visinske razlike i različiti klimatski i geološki-pedološki uslovi znatno su uticali na sukcesiju i visinsko rasčlanjivanje biljnog i životinjskog svijeta, tako da egzistiraju tri biljno-geografska sprata: lišćarski u podnožju, četinarski do blizu površi i travni na granicama kanjona. Ove tipove biljnog pokrivača prati i zanimljiv i raznovrstan životinjski svijet sa značajnim brojem endemičnih, reliktnih i rijetkih vrsta.
Prašumski refervat crnog bora (Pinus nigra L.) u rezervatu Crna Poda predstavlja izuzetan raritet u svijetu ove vrste.


Prema svojim opštim prirodnim kvalitetima nesumnjivo zaslužuje da bude uvrštena u medjunarodnu baštinu objekata prirode, što je i potvrđeno od strane UNESCO-a 17. januara 1977. godine.

Svi statusi zaštite rijeke Tare – najzaštićeniji prirodni objekat na svijetu

Čistoća vode mora garantovati najveću kategoriju (I-a), pravilna valorazacija prirode jedina i još uvijek najsigurnija vrednost i put koji nam može omogućiti opšti prosperitet i prestiž pred industrijskim razvojem. Zemlje koje su trkom za razvoj industrije uništile prirodu, moraju se i dalje u tom pravcu razvijati, jer nikad više, po cijeni ulaganja neograničenog kapitala, ne mogu vratiti ono čega više ne postoji.

Ovakva koncepcija je predložena i prihvaćena regionalnim prostornim planom sjevernog dijela Crne Gore, PP RCG, PPPPN NP „Durmitor“, PP opština Žabljak, Pljevlja, Plužine i Mojkovac, zatim strateškim dokumentima ( Deklaracija o zastiti rijeke Tare, Pravci razvoja Crne Gore kao ekološke države, Strategija razvoja turizma do 2010. godine, Strateški okvir sa razvoj turizma u centralnom i sjevernom dijelu Crne Gore, Projekat integralnog razvoja durmitorskog područja, Projekat integralnog razvoja Bjelasice i Komova, PPPPN NP „Durmitor i Biogradska Gora“, Programi razvoja i zaštite NP“Durmitor i Biogradska Gora“ i dr. koje je usvojila crnogorska Vlada i u okviru kojih se ističe očuvanost basena i kanjona rijeke Tare kao kičme budućeg sveukupnog razvoja sjevernog dijela Crne Gore.

Rijeka Tara rafting/ Bajlovica sige
Živopisni kanjon Tare od Mojkovca do Šćepan Polja predstavlja izvanrednu turističku atrakciju i najekskluzivniju turističku ponudu koja može postojati. Zaštite Tare u privrednom, civilizacijskom, naučnom, esteckom, i zdravstvenom smislu da pruži mnogo više društvu od njenog urgožavanjai.

Rijeka Tara nastaje od izvora na koti 1850 m. U svom toku od izvora do Šćepan polja Tara prima vode brojnih tokova. Veći broj tih vodotoka je povremen. Najveći i vodom najbogatiji: Opasnica, Drcka, Skrbuša, Svinjača, Jezerštica, Bjelojevića rijeka, Rudnica, Vaškovska rijeka, Selačka rijeka i Draga sa desne strane, a sa lijeve strane Pčinja, Plašnica, Štitarička rijeka, Bistrica, Ljutica i Sušica. Sliv rijeke Tare zahvata središnji pojas sjeverne Crne Gore a njegove koordinate su N 42° 32 -43° 25 i E 18° 50 – 19° 45 i ima površinu blizu 2.000 km2. Skoro čitava površina se nalazi na teritoriji Republike Crne Gore, dok manji dio, i to na krajnjem sjeverozapadu, pripada Republici Srpskoj.

Prostor sliva rijeke Tare ograničen je visokim planinama među kojima se, naročito ističu: Durmitor (2523 m); Sinjavina (2203 m); Komovi (2484 m); Bjelasica (2139 m) i Ljubišnja (2238) koje zajedno sa dolinom i izuzetno dubokim kanjonom, predstavljaju složenu morfološku cjelinu. Dužina Tare od izvorišta do sastava sa rijekom Pivom iznosi oko 150,5 km. Tereni ovog sliva su sa geoomorfološkog aspekta jako interesantni, u prvom redu sa kanjonskim dolinama i preko 1000 m u kojima su najniže kote na Šćepan polju 433 m, i sa kotama koje prelaze 2000 m.

Kanjon Tare je izuzetno značajan refugijum reliktnih i endemičnih biljnih vrsta i vegetacije, a uz to je i stanište brojnih vrsta koje traže stabilnije uslove sredine. Tu egzistiraju biljne zajednice tj. ekosistemi u kojima dominiraju ili su prisutne endemične i reliktne vrste od međunarodnog značaja.
Veći dio kanjona rijeke Tare ulazi u područje Nacionalnog parka „Durmitor“, a dio sliva ulazi u područje NP „Biogradska gora“. Ovi prostori proglašeni su nacionalnim parkovima 1952. godine. Prostorni plan područja posebne namjene za Nacionalni park „Durmitor“ donijet je 1997. godine („Sl. list RCG“, br. 20/97), a za „Biogradsku goru“ krajem 1998. godine („Sl. list RCG“, br. 44/98). Planovi su usvojeni za period do 2015. godine.

Krstokljun

Durmitor sa kanjonom Tare je, kad je u pitanju kvalitativni sastav ornitofaune, jedni od najbogatijih planina Balkana i Evrope. Tome „kumuju“ veliki kanjoni Tare, Sušice, Drage, Komarnice, 18 planinaskih jezera, brojni i specifični fizičko-geografski karakteri, prodor meditarenskih elemenata ornitofaune i sl.. Do sada registrovane 172 vrste ptica u NP „Durmitor“, u poređenju sa planinom Tarom u Srbiji (121), Triglavskim narodnim parkom u Sloveniji (81), NP „Sutjeska“ u BiH (108) Vitošom u Bugarskoj (135) čine da Durmitor sa veličanstvenim kanjonima Tare i pritokama postane reper u ornitološkim krugovima Balkana i šire.

Zbog svojih prirodnih vrijednosti sliv rijeke Tare je bio predmet kontinuiranih prirodnjačkih istraživanja koja su u proteklom periodu organizovana od strane stručnih i naučnih institucija: Biološki zavod, Republički zavod za zaštitu prirode, Crnogorska akademija nauka i umjetnosti i druge. Napominjemo da je u okviru Crnogorske akademije nauka i umjetnosti realizovan naučno istraživački projekat „Flora i fauna Durmitora“, gdje je kanjon Tare bio značajan segment istraživačkog rada u okviru kojeg su otkrivene brojne endemične, reliktne, rijetke, zaštićene i na drugi način značajne vrste biodiverziteta

nikolina_ljubicica

U nekim ranijim studijama, elaboratima naučnih istraživanja, publikovanim naučnim radovima, izvještajima sa naučnih skupova i sl., uvijek je prisutno bogatstvo biodiverziteta ovog prostora sa predlozima očuvanja i daljih istraživanja radi njegovog detaljnijeg upoznavanja.
U tim materijalima sadržani su podaci o fauni riba, ptica , algoflore, vodozemaca, gmizavaca, podzemne i pećinske faune, vaskularne flore i sl. Uz podatke o hemiskom kvalitetu voda i sastava vodene flore i faune, kao bioindikatora, zaključuje se o kvalitetu vode rijeke Tare, kao, u većem dijelu toka, čistoj vodi. Mnogi predstavnici živog svijeta su ovdje našli utočište u doba glacijacije i tu ostali, dajući specifičnost ovim ekosistemima, predstavljajući specifične njihove refugijume.

Tara, u čitavom svom toku, predstavlja jedan od najvrednijih prirodnih fenomena Balkana; i Evrope,
Rijeka Tara i njen kanjonje jedinstveno, opštedruštveno prirodno dobro, od prvorazrednog značaja za cjelokupnu Evropsku zajednicu i da je obaveza i odgovornost čitavog društva da preduzme sve mjere radi njene trajne zašite, adekvatne valorizacije i trajnog korišćenja.

Rafting / Rijeka Tara

POGLEDAJTE INSERT IZ KOMENTARA GRADJANA SVIJETA ZA RIJEkU TARU,
Statusi zaštite rijeke Tare – najzaštićeniji prirodni objekat na svijetu
Ekološka država Crna Gora, Odbrana rijeke Tare, Most
Akcije ciscenja rijeke Tare / MOST, Most

, , , , , , , ,

  1. Deklaracija o zaštiti rijeke Tare « Zvanični Blog Siniše Stevovića

Ostavite odgovor

Popunite detalje ispod ili pritisnite na ikonicu da biste se prijavili:

WordPress.com logo

Komentarišet koristeći svoj WordPress.com nalog. Odjavite se / Promeni )

Slika na Tviteru

Komentarišet koristeći svoj Twitter nalog. Odjavite se / Promeni )

Fejsbukova fotografija

Komentarišet koristeći svoj Facebook nalog. Odjavite se / Promeni )

Google+ photo

Komentarišet koristeći svoj Google+ nalog. Odjavite se / Promeni )

Povezivanje sa %s